Cỗ giỗ khác tiệc cưới ở chỗ nó là việc của cả họ, nấu ở nhà, và thường kéo dài cả ngày. Người ăn chay có lợi thế: nhiều nhà vốn đã làm mâm chay cúng.
Chỉ là phải biết hỏi ai và hỏi lúc nào. Bài này nói chỗ đó.
Mâm chay vốn đã có
Nhiều nhà làm mâm chay để cúng. Nhất là gia đình theo đạo Phật.
Mâm cúng thường gồm xôi, chè, trái cây. Đều là chay.
Món chay cúng thường không nêm mắm. Hỏi cho chắc.
Sau khi cúng thì hạ mâm xuống ăn. Phần của mình.
Hỏi người lo việc cúng. Thường là người lớn tuổi trong nhà.
Xôi các loại luôn có. Hỏi mỡ hành và ruốc.
Chè và bánh ngọt. Hỏi nhân.
Trái cây bày mâm. Ăn được.
Canh nấm hoặc canh rau. Ở nhiều mâm cúng.
Nem chay và giò chay. Nhà nào cầu kỳ thì có.
Miến xào chay. Món cúng quen thuộc.
Rau củ luộc. Đơn giản mà luôn có.
Hỏi mâm nào là mâm chay. Đừng đoán.
Người lo việc cúng biết rõ nhất. Hỏi họ.
Hỏi ai và hỏi lúc nào
Hỏi trước ngày giỗ. Không hỏi lúc đang dọn mâm.
Hỏi người phụ trách bếp. Thường là cô dì trong họ.
Nhắn cho người chủ trì. Họ phân công.
Nói mình dễ ăn. Giảm gánh.
Đề nghị tự lo phần mình. Nếu ngại làm phiền.
Xin một đĩa rau luộc không nêm mắm. Yêu cầu đơn giản nhất.
Xin bát canh nấu riêng. Nếu bếp còn rảnh.
Không hỏi giữa lúc nhà đang bận nhất. Chọn lúc.
Hỏi từ hôm trước là tốt nhất. Lúc đi chợ.
Đi chợ cùng thì càng chủ động. Mua thêm nguyên liệu chay.
Nhà có người tu thì đã quen. Không phải giải thích.
Nhà chưa quen thì nói nhẹ. Đừng thành chuyện lớn.
Người lớn tuổi hay lo mình thiếu chất. Trả lời ngắn.
Cảm ơn khi ai đó để ý. Rất quan trọng.
Phụ bếp là cách hay nhất
Xin phụ bếp thì vừa giúp vừa chủ động. Cách tốt nhất.
Nhặt rau và rửa rau. Việc dễ nhận.
Nấu một nồi canh chay cho cả nhà. Ai cũng ăn.
Xào một đĩa rau không nêm mắm. Để riêng ra.
Làm nem chay hoặc gỏi chay. Món được ưa.
Nấu chè. Món ai cũng thích.
Dùng nồi sạch trước khi bếp bận. Nấu sớm.
Ghi nhãn nồi và đĩa của mình. Tránh nhầm.
Không chiếm bếp lâu. Bếp cỗ rất bận.
Nấu đủ cho cả nhà chứ không riêng mình. Tinh thần đúng.
Rửa bát phụ. Việc nhiều nhất.
Học công thức của các bà các cô. Kiến thức quý.
Ghi lại công thức. Truyền tiếp.
Phụ bếp cũng là cách gắn kết họ hàng. Giá trị thật.
Mang món góp
Mang một món chay tới góp. Được lòng và chắc bụng.
Chọn món hợp mâm cỗ. Không quá lạ.
Nem chay rán tại nhà rồi mang đi. Món quen.
Gỏi rau củ. Ăn nguội ngon.
Miến xào chay. Món cỗ truyền thống.
Canh nấm nấu sẵn. Mang trong nồi.
Xôi đậu. Món cúng quen.
Chè đậu. Tráng miệng.
Làm dư một chút. Món chay hay được ăn ké.
Nói trước với gia chủ. Đừng mang tới bất ngờ.
Ghi nhãn khi đặt lên bàn. Người khác biết.
Không tỏ ra mình nấu ngon hơn. Giữ khiêm nhường.
Cho công thức nếu ai hỏi. Vui vẻ.
Vài năm là món của mình thành lệ. Chuyện hay xảy ra.
Ngày lễ lớn trong năm
Tết là dịp cỗ nhiều nhất. Kéo dài nhiều ngày.
Nhiều nhà ăn chay mùng một Tết. Lệ quen thuộc.
Mâm cỗ Tết có nhiều món chay sẵn. Bánh chưng chay, dưa hành, xôi.
Bánh chưng chay nhân đậu. Hỏi có mỡ không.
Dưa hành hỏi có mắm không. Tùy nhà.
Giò chay và chả chay bán sẵn dịp Tết. Đặt trước.
Rằm tháng giêng nhiều nhà ăn chay. Dễ nhất trong năm.
Rằm tháng bảy cũng vậy. Nhiều nhà làm cỗ chay.
Ngày giỗ tổ và lễ chùa. Cỗ chay là chính.
Chuẩn bị trước cho những ngày cỗ liên tiếp. Đỡ mệt.
Ăn nhẹ giữa các bữa cỗ. Cỗ thường rất nhiều dầu mỡ.
Uống nhiều nước. Cỗ mặn.
Nghỉ bụng sau đợt lễ. Ăn nhẹ vài ngày.
Giữ sức là quan trọng nhất. Lễ dài rất mệt.
Giữ hòa khí trong họ
Không nói về ăn chay giữa mâm. Luật đầu tiên.
Không bình luận về món của mâm. Luật thứ hai.
Không giảng cho người lớn tuổi. Không bao giờ hiệu quả.
Trả lời ngắn nếu ai hỏi. Rồi chuyển chuyện.
Cười khi bị trêu. Cách nhẹ nhất.
Không dỗi nếu không có món hợp. Ăn cơm với rau cũng được.
Không để cả nhà phải bận tâm vì mình. Tự lo là tốt nhất.
Giúp việc nhiều hơn nói. Cách xây thiện cảm.
Nhớ rằng giỗ là dịp họ hàng gặp nhau. Không phải dịp bàn chuyện ăn.
Người lớn tuổi cần được tôn trọng nếp cũ. Mình là người trẻ hơn.
Vài năm là cả họ quen. Kiên nhẫn có kết quả.
Có người trong họ sẽ ăn chay cùng. Tự nhiên thôi.
Không ép ai theo mình. Nguyên tắc.
Giữ nếp của mình mà không làm phiền ai. Đích đến.
Cỗ nhiều ngày và sức khỏe
Mùa cưới và mùa giỗ hay dồn vào vài tuần. Ăn cỗ liên tiếp rất mệt.
Cỗ thường nhiều dầu mỡ và muối. Kể cả mâm chay.
Ăn nhẹ vào bữa không có cỗ. Cân lại trong ngày.
Uống nhiều nước giữa các bữa. Cỗ mặn.
Ăn nhiều rau xanh ở nhà. Bù phần thiếu.
Không ăn cố cho hết mâm. Không ai bắt.
Người có bệnh nền càng phải giữ. Huyết áp và đường huyết.
Mang thuốc theo nếu cỗ kéo dài. Đúng giờ.
Ngủ đủ giữa các ngày cỗ. Quan trọng không kém.
Đi bộ sau bữa cỗ. Dễ tiêu.
Trà gừng hoặc trà sen sau bữa. Nhiều người thấy nhẹ.
Nghỉ bụng vài ngày sau đợt lễ. Cháo và rau luộc.
Không bỏ bữa để bù lại. Cách sai.
Giữ nhịp ăn đều là cách bền nhất. Qua cả mùa lễ.
